Nieuwe Uitdaging

  Vernon Chatlein in zijn studio in Almere.              📷 Fien van der Spek Wie zijn de mensen die de geschiedenis van de slavernij levend houden? Trouw interviewt een percussionist, een onderwijzer en twee onderzoekers. 🖋 Robin Goudsmit In zijn studio in Almere haalt percussionist en onderzoeker Vernon Chatlein een benta van de muur. Het instrument bestaat uit een in een boog gekromde tak en een plastic lint. Chatlein laat zien hoe je erop speelt: door de snaar aan ene uiteinde van de boog tussen zijn lippen te houden, maakt hij een klankkast van zijn mond. Met een dunne bamboestok tikt hij aan het andere eind van de boog tegen het lint. Er ontstaat een suizend, ritmisch geluid. “Helend”, omschrijft Chatlein het spelen op de benta. “Zo gezellig, zo sereen ook.” Chatlein speelt in De Lieve Jongens Band van rapper Snelle en is dit jaar curator op North Sea Jazz Festival. Hij laat zich in zijn solowerk inspireren door de Afro-Curaçaose muziek en ...

Met Rekenschap. Het koloniaal verleden, excuses en herstel schreef Gert Oostindie een doordacht, genuanceerd boek over het koloniale verleden van Nederland, vindt Dave van Ooijen. Oostindie spaart zichzelf daarin niet. Maar gaat hij ook verder, door te stellen dat het koloniale systeem van Nederland een racistisch en misdadig systeem was?  🖋 Dave van Ooijen    Op 1 juli 1863 werd de slavernij bij wet afgeschaft in Suriname en de Caraïbische eilanden. Op 1 juli van dit jaar is dat dus 150 jaar geleden. Daarom zal op zaterdag 1 juli de Nationale Herdenking Nederlands Slavernijverleden plaatsvinden. Plaats van handeling is het Monument van het Nederlands Slavernijverleden in het Oosterpark in Amsterdam. Maar wat is het Nederlands koloniale en slavernijverleden nu precies? En waarom juist nu? En wie vraagt daar eigenlijk om? En gaat het alleen om het uitspreken van woorden als ‘spijt’, ‘diepe spijt’, ‘berouw’ en ‘excuses’ of gaat het om meer? Bijvoorbeeld om eerherstel en he...

Tom van der Molen , conservator Amsterdam Museum   Start video Het is bijna Keti Koti en dit jaar is het een bijzondere: het luidt het Herdenkingsjaar Slavernijverleden in. Het is namelijk 150 jaar geleden dat de slavernij werd afgeschaft. In de serie 'Ontketend' hoor je in De Nieuws BV vier weken lang het verhaal van de dappere mensen die in verzet kwamen tegen de slavernij. Vandaag hoor je het verhaal van Jan Houthakker in Suriname. In de negentiende eeuw werd hij vrijgekocht en daarna kocht hij zelf uiteindelijk maar liefst 129 tot slaaf gemaakten vrij, vertelt Tom van der Molen, conservator van het Amsterdam Museum. Bronnen Serie Ontketend: het verhaal van Jan Houthakker Lezing: Jan Houthakker en zijn tijdgenoten De voormalige slaaf Flink is onder de naam Marinus Jan Houthakker in 1838 gemanumitteerd door zijn twee van zijn eigenaren.

  Hindoestanen behoren tot de grootste en rijkste bevolkingsgroep van Suriname. Maar hun voorouders waren straatarme Indiërs, die zonder goed te begrijpen waar ze aan begonnen duizenden kilometers verhuisden om slavenarbeid te verrichten. De geschiedenis van de Hindoestanen begon toen er een einde kwam aan de slavernij in Suriname. Officieel was dat op 1 juli 1863, maar ex-slaven waren verplicht nog tien jaar tegen betaling op hun oude plantage te werken. Ondertussen begonnen de planters naar een oplossing te zoeken. Het succes van de plantage-economie was voor een belangrijk deel afhankelijk geweest van (ex-)slaven, die naar believen konden worden uitgebuit. In de jaren vijftig van de negentiende eeuw waren de planters al goedkope arbeidskrachten in andere delen van de wereld gaan werven. Ze haalden mensen uit China, Madeira, Barbados, maar ook weer uit West-Afrika en zelfs uit Nederland. Al deze experimenten strandden. Tussen 1 juli 1862 en 1 juli 1864 deden veel planters en inve...

Uit een recent  onderzoek blijkt dat geen enkel Europees land zo trots is op haar koloniale verleden als Nederland. Als historisch onderzoek naar het slavernijverleden aan de orde komt, dan is een veelgehoorde reactie “het is allemaal zo lang geleden”. Hiermee wordt voorbijgegaan aan het feit dat racisme voorkomt uit een kwalificatiesysteem dat dateert uit het koloniale tijdperk. Het is een onderdeel van onze geschiedenis dat we maar al te graag achter ons laten liggen, zonder ervan te willen leren. Dordrecht was de derde suikerstad van de noordelijke Nederlanden. Suiker was eeuwenlang het ‘witte goud’ dat door tot slaaf gemaakte mensen werd verbouwd op plantages in Zuid-Amerika, waar de Dordtse kamer van de West-Indische compagnie al vroeg in de zeventiende eeuw belangen had. In dit boek maakt de lezer kennis met de rol van Dordrecht en de Dordtenaren bij het koloniale en slavernijverleden van hun stad. Van stadsbestuurder tot soldaat, van koopman tot matroos. Ze passeren de revue...

 In de Nederlandse discussie over het koloniaal verleden staat de slavernij in het Caraïbisch gebied centraal. Maar Suriname heeft ook een stelsel van contractarbeid gekend. Dit vormt de geschiedenis van de grootste etnische groep, de Hindostanen. Hoewel hierover ondertussen enkele boeken zijn geschreven – veelal door Hindostanen zelf – heeft deze geschiedenis het Nederlands publiek nauwelijks bereikt. Ongezien, ongehoord van Jaswina Elahi en Ruben Gowricharn maakt de verbinding zichtbaar tussen afschaffing van de slavernij en de immigratie van contractarbeiders, bespreekt de culturele erfenis van Surinaamse Hindostanen en gaat in op de effecten op de hedendaagse Hindostaanse gemeenschap in Nederland Jaswina Elahi is cultuurwetenschapper en schrijft in verschillende (digitale) kranten over Hindostanen en hun koloniale verleden. Daarnaast is zij onderzoeker bij het Rathenau Instituut. Ruben Gowricharn , hoogleraar Hindostaanse diasporastudies aan de Vrije Universiteit, heeft t...

  Bonaire was voor Nederland belangrijk in de slavernij: zonder zout uit dat eiland was voor de Nederlanders geen scheepvaart mogelijk en dus ook geen trans-Atlantische handel in mensen. Vijf opvallende verhalen. Dit jaar is het boek eindelijk gepubliceerd: Bonaire, een koloniale zoutgeschiedenis. Jarenlang hebben Cees Luckhardt en Boi Antoin aan dit boek gewerkt over de zoutwinning op Bonaire. Ze staan stil bij de omstandigheden waarin mensen leefden en werden uitgebuit. Bonaire was een strafkolonie van de WIC en later de overheid voor iedereen die weigerde te gehoorzamen aan de Nederlandse machthebbers op de andere eilanden. Zo werden er 11 inheemse opperhoofden door Peter Stuyvesant naar Bonaire verbannen omdat zij verzet pleegden. Zij werden vervolgens tot dwangarbeid verplicht in de zoutwinning. De tot slaafgemaakten op de zoutpannen op Bonaire leverden een belangrijke bijdrage aan het Nederlandse kolonialisme waarin zout een belangrijk exportartikel was. Het zuivere zongedroo...

In een publicatie uit 2010 van Radjinder Bhagwanbali De nieuwe avatar van slavernij, die mede mogelijk gemaakt is door het Sarnámihuis worden zeventien verschillen tussen slavernij en contractarbeid benoemd. Daarbij wordt nadrukkelijk het unieke karakter van het leed dat de trans-Atlantische slavernij heeft veroorzaakt onderkend. Dat leed is onvoorstelbaar: de systematische kidnapping van Afrikanen, het brandmerken, het verkopen van mensen en hun familie als levend bezit, de vernietiging van het geestelijk leven en de cultuur zijn van een onvoorstelbare dimensie en maken dit leed uniek. Het Sarnámihuis wenst dat hierbij nadrukkelijk opnieuw te willen onderschrijven en wellicht ten overvloede bevestigen dat slavernij niet te vergelijken met contractarbeid. Kolonialisme heeft niet alleen schade gebracht aan Suriname en haar volk tijdens slavernij, maar ook daarna. Herstelbetalingen voor deze schade moeten worden voldaan voor de hele periode van kolonialisme. Het Sarnámihuis erkent dat de...